Alt İşveren — Asıl İşveren İlişkisi: Sorumluluk, İşçi Hakları ve Muvazaa 2026
Yayın tarihi: 2026-04-15
Alt İşveren — Asıl İşveren İlişkisi Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi; bir işverenden, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işvereni "alt işveren" olarak tanımlamaktadır. Bu ilişkide yüklenici firma alt işveren, işi veren firma ise asıl işveren konumundadır.
Alt İşveren İlişkisinin Kurulma Koşulları
Yargıtay içtihadına göre geçerli bir alt işveren ilişkisi için aşağıdaki koşulların birlikte sağlanması gerekir:
- Yardımcı iş veya uzmanlık gerektiren iş: Alt işverene verilen iş, işyerinin ana üretim sürecine doğrudan dahil olmamalı ya da teknolojik uzmanlık gerektirmelidir (güvenlik, temizlik, yemek, bilişim gibi).
- Bağımsız organizasyon: Alt işveren, kendi yönetim yetkisi ve organizasyonu çerçevesinde işi yürütmeli; asıl işverenin talimatına değil, sözleşme kapsamına göre hareket etmelidir.
- Farklı işçiler: Alt işverenin çalışanları, asıl işverenin önceki işçilerinden oluşmamalıdır.
Muvazaa: Sahte Alt İşveren İlişkisi
4857 m.2/7 — Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmak suretiyle haklarının kısıtlanması ya da daha önce asıl işverende çalışan işçilerin alt işveren aracılığıyla tekrar aynı işte çalıştırılması muvazaa olarak kabul edilir. Muvazaa tespiti hâlinde alt işverenin işçileri, başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
Muvazaa Göstergeleri
- Alt işveren çalışanlarının asıl işverenin yöneticilerinden doğrudan talimat alması,
- Alt işveren çalışanlarının asıl işveren araçlarını, malzemelerini ve unvan kartlarını kullanması,
- Faaliyetin asıl işin ayrılmaz parçası niteliğinde olması,
- Alt işverenin çalışanlarının önceki dönemde asıl işverenin kadrosunda çalışmış olması,
- Alt işverenin bağımsız organizasyon ve yönetim yetersizliği.
Asıl İşverenin Sorumluluğu
4857 m.2/6 — Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı alt işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Bu sorumluluk kapsamında:
- Ücret ve işçilik alacakları (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin),
- SGK primlerinin ödenmesi,
- İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri,
- İş kazası tazminatları yer almaktadır.
Müşterek Sorumluluğun Sınırları
| Sorumluluk Kalemi | Asıl İşveren Sorumlu mu? |
|---|---|
| Ücret ve prim alacakları | Evet — müştereken ve müteselsilen |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | Evet — müştereken ve müteselsilen |
| İş kazası tazminatı | Evet — işyerinde gerçekleşen kazalar için |
| Ayrımcılık tazminatı | Hayır — bireysel işveren sıfatında alt işveren sorumludur |
| SGK prim borcu | Evet — alt işverenin ödemediği primler için |
Alt İşveren Çalışanının Hakları
Alt işveren bünyesinde çalışan işçiler aşağıdaki haklardan yararlanır:
- Eşit işlem: Asıl işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesi hükümleri, alt işveren işçileri için de geçerli olabilir (sendikal örgütlenme varsa).
- Kıdem ve ihbar tazminatı: Alt işveren değişikliğinde işçinin aynı işyerinde kesintisiz çalışması hâlinde kıdem süresi devam eder.
- İSG hakları: Asıl işveren, alt işveren çalışanlarının İSG eğitimini ve güvenli çalışma ortamını sağlamakla birlikte sorumludur.
Alt İşveren Değişikliğinde İşçilik Alacakları
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre; aynı işyerinde alt işveren değişmesi hâlinde ve işçi yeni alt işveren bünyesinde çalışmaya devam ederse kıdem süresi bölünmez. Tüm kıdem, son işverenin işten çıkarma anındaki ücret üzerinden hesaplanır; asıl işveren ise tüm dönem için müştereken sorumludur.
Muvazaa Davası Nasıl Açılır?
- Zorunlu arabuluculuk: 7036 sayılı Kanun kapsamında arabulucuya başvurulur.
- Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.
- Mahkeme, muvazaayı re'sen de tespit edebilir.
- Muvazaa kararı kesinleşince işçi asıl işverenin işçisi sayılır ve tüm haklarını asıl işverenden talep edebilir.
2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75. Bu makale genel bilgi amaçlıdır; somut durumunuz için iş hukuku avukatından destek almanız önerilir.