6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Risk Değerlendirmesi ve Acil Durum Planları (m.10-11)

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 10. maddesi; işverene işyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikeleri belirleme, bu tehlikelerin riske dönüşmemesi için gerekli kontrol tedbirlerini alma ve uyguladığı tedbirlerin yeterliliğini ve etkinliğini izleme yükümlülüğü getirmektedir. <strong>Risk Değerlendirmesinin Kapsamı:</strong> İşveren, risk değerlendirmesi yaparken; (a) Tehlikelerin tanımlanmasını, (b) Her bir tehlikeden kaynaklanabilecek risklerin büyüklüğünün tahminini, (c) Risklerin öncelik sırasına konulmasını, (d) Kontrol tedbirlerinin belirlenmesini ve uygulanmasını, (e) Uygulanan tedbirlerin etkinliğinin izlenmesini sağlamakla yükümlüdür. <strong>Yenileme Zorunluluğu:</strong> Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (R.G. 29.12.2012) uyarınca risk değerlendirmesi; işyerinin taşınması veya binalarda değişiklik, kullanılan madde, ekipman ve teknolojide değişiklik, iş kazası veya meslek hastalığı yaşanması ve çalışma ortamına ilişkin sağlık ve güvenlik bilgilerinin değişmesi hâllerinde yenilenmek zorundadır. Bunların dışında az tehlikeli işyerlerinde en az 6 yılda, tehlikeli işyerlerinde en az 4 yılda, çok tehlikeli işyerlerinde en az 2 yılda bir yenilenmesi zorunludur. <strong>Belgeleme Yükümlülüğü:</strong> Risk değerlendirmesi yazılı olarak yapılmalı ve 10 yıl süreyle saklanmalıdır. Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerine ait kayıtlar ise 15 yıl muhafaza edilmelidir. <strong>İdari Para Cezası:</strong> Risk değerlendirmesi yapılmaması veya gerektiğinde yenilenmemesi hâlinde 6331 m.26 uyarınca 2026 yılı için işyerindeki çalışan sayısına bağlı olarak 125.000 TL'ye kadar idari para cezası uygulanmaktadır. <strong>Yargıtay ve Hukuki Sorumluluk:</strong> Yargıtay; iş kazası tazminat davalarında işverenin risk değerlendirmesi yapıp yapmadığını ve tespit edilen risklere karşı tedbir alıp almadığını inceleyen temel kriter olarak değerlendirmektedir. Risk değerlendirmesi yapılmamış ya da eksik tutulmuş işyerlerinde gerçekleşen kazalarda Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri; işvereni ağır kusurlu saymakta, bu durum işçi lehine tazminat miktarını önemli ölçüde artırmaktadır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

6331 sayılı Kanun'un 11. maddesi; işverene olası acil durumlara (yangın, patlama, kimyasal sızıntı, deprem, sağlık krizi) karşı önceden hazırlık yapma yükümlülüğü getirmektedir. <strong>Acil Durum Planının İçeriği:</strong> Acil Durumlar Yönetmeliği (R.G. 18.06.2013) uyarınca acil durum planı; (a) İşyerinde var olan acil durum senaryolarının belirlenmesi, (b) Her senaryo için görevlendirilen çalışan ve ekiplerin tanımlanması, (c) Tahliye güzergâhları ve toplanma alanlarının belirlenmesi, (d) İlk yardım, yangınla mücadele ve tahliye ekiplerinin oluşturulması, (e) Periyodik tatbikat planı bölümlerini kapsamalıdır. <strong>Görevlendirme:</strong> İşveren; işyerinde acil durum ekipleri kurmak ve bu ekiplere gerekli eğitimi vermek, ilk yardım çantası ve yangın tüpü gibi ekipmanları hazır bulundurmak zorundadır. <strong>Tatbikat Zorunluluğu:</strong> Az tehlikeli işyerlerinde yılda en az 1 kez, tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az 2 kez acil durum tatbikatı yapılması ve belgelenmesi zorunludur. <strong>Hukuki Sonuçlar:</strong> Acil durum planı yapılmadan ve tatbikat gerçekleştirilmeden işyerinde yangın veya patlama nedeniyle meydana gelen iş kazalarında Yargıtay, işvereni tam kusurlu olarak değerlendirme eğilimindedir; kamu sektöründe ise idari para cezasının yanı sıra ilgili yöneticiler hakkında bireysel cezai sorumluluk da gündeme gelebilmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.